Vazhdim i pjesës së parë 1- Pelasgëtë

Pelasgëtë, pas vëndevet që rrininë, ndaheshinë më shumë fara e fise, nga të cilëtë më të mbëdhenjt' e më të njohuritë janë: Ilyrianëtë a të Lirëtë (të Dlirëtë), Maqedonasitë, Thrakasitë (të Trashëtë), Frygasitë etj. Nga këta Ilyrianëtë ishinë në Shqipëri edhe në vëndet e veriut, që thuhen sot Bosnjë, Erzegovinë, Mal - i - Zi, Kroati, Dalmati etj, gjer në funt t'Adriatikut e gjer përtej Savësë; Maqedonasit'e Thrakasitë rrininë në Maqedoni e në Thrakë; Frygasitë ishin n'Asi që nga anët e detit gjer në lumi Alis, që thuhetë sot Këzëll - Irmak. Thuhetë që Ilyrianët ishinë shumë t'afërë me Maqedonasit e Thrakasitë me Frygasitë; po të tërë ishinë një komp edhe e kupëtonin gjuhën e njëri - jatërit.
Gjer në kohët të Romanëvet gjithë këta kombe Pelasgë ishinë të gjallë e të tërë. Maqedonasitë që për së vjetëri kishinë një mbretëri mjaft të fortë, e cila në kohët të Filippit u rit e u shtua shumë, edhe i bir' i këtij Aleksandri i Math, vuri në dorë më të shumën' e botësë që dihësh atëhere, Greqinë, Thrakënë, Asin' e Vogëlë, Persinë, Indinë, Egjyptinë etj, po jo Ilyrinë e Epirrë do- methënë Shqipërinë e sotme. Pas vdekjes s'Aleksandrit Maqedonasitë bënë disa mbretëri n'Asi, n'Egjyptë e n'Evropë; po duk mos qenë të bashkuarë, duke ndarë në shumë dega e duke ngrën' e vrarë në mes tyre, s'qëndruanë dot shumë kohë; pas pakë
kohe u pushtuanë nënë Romanëtë, të cilëtë duallë me një forcë të madhe e zunë gjithë vëndet' e Maqedonaset edhe Maqedoninë vetë. Romanëtë u dhanë funt Frygaset e Thrakaset, të cilëtë humpnë e u shuanë duke luftuarë, e duke përzierë me disa kombe, q'u futnë në mes tyre. Në Maqedoni diç mbaheshinë, po fort të përzierë. Kur në të gjashtët shekull të Krishtit Bullgarët, komb tatar, edhe Serbët' e Kroatëtë, kombe shqeh, hynë në Sinisit të Ballkanit si mizëri edhe mbuluan edhe më të shumtën e Maqedonisë, duke nxjerë Pelasgëtë andej e duke përzierë me ta. Kështu humpnë Maqedonasitë, Thrakasitë, Frygasitë e të tjera fara të Pelasgëvet, përveç Ilyrianëvet, të cilëtë janë drejt prindëret tanë.

_________________
Koha s'vjen pas teje, ti hiq pas kohese !
Naim Frasheri